Wat is spiritualiteit? Eerste deel van de boekwinkellezing op 20-12-2015: ‘Een spirituele kerst beleven’

wat is spiritualiteit

 

 

U bent allen hier naar toe gekomen om meer te horen over het beleven van een spirituele kerst. Dat is bijzonder, want we hebben nergens precies uitgelegd wat we daaronder verstaan. De term spirituele Kerst zijn wij vorig jaar voor het eerst gaan gebruiken als benaming voor het online-programma dat we wilden maken. We hadden toen als auteurs en als team wel een helder idee over de inhoud van het programma, maar we hadden niet geformuleerd wat we precies bedoelen met dat begrip.

Deze boekwinkellezing was voor ons een mooie aanleiding om onze visie op het begrip spirituele kerst nauwkeuriger te formuleren en onze ideeën daarover met u te delen. Daarbij willen we voorop stellen dat spiritualiteit uiteindelijk altijd betrekking heeft op beleven en ervaren, en niet op uiterlijk weten of uiterlijke kennis. Weten en kennis spelen zeker een rol, maar zijn slechts middelen om te komen tot ervaringen die van een heel andere en hogere orde zijn.

In mijn bijdrage van vanmiddag ga ik in op onze visie op het begrip ‘spiritueel’, het begrip ‘Kerst’ en op de verbinding tussen beide: ‘Spirituele Kerst’. En dan hopen we van harte dat dit er aan kan bijdragen dat u een spirituele kerst beleeft.

Het woord spiritueel komt van ‘spirit’ dat geest betekent. In het dagelijkse spraakgebruik wordt het woord geest veel gebruikt voor het gewone menselijke denkvermogen dat in het Engels wordt aangeduid als mind. Als mensen niet goed functioneren omdat ze niet goed kunnen denken komen ze bijvoorbeeld in aanraking met de geestelijke gezondheidszorg. Of iemand zegt bijvoorbeeld: haar lichaam functioneert slecht, maar haar geest werkt nog goed.

In spirituele tradities wordt met het woord geest iets heel anders bedoeld. Het is een vurige kracht die in mens werkzaam kan worden, die ver uitstijgt boven de normale menselijke ervaring waar we vertrouwd mee zijn, en die tevens van een geheel andere orde is. In werkelijke spiritualiteit gaat het erom dat het tijdloze, het eeuwige, het goddelijke in de mens werkzaam wordt en werkzaam blijft.

Bij authentieke spiritualiteit gaat het er nadrukkelijk niet om dat we als mens helemaal opgaan in het geestelijke en het gewone dagelijkse leven op aarde compleet negeren. Nee, spiritualiteit is gericht op het tot stand brengen en onderhouden van de levende verbinding tussen het aardse en het hemelse, tussen dat wat beneden is en dat wat boven is, tussen het tijdelijke en het eeuwige, tussen het veranderlijke en het onveranderlijke, en tussen het natuurlijke en het goddelijke.

Als mensen leven we allemaal in een levensdomein dat wel de horizontale dimensie wordt genoemd. Daar kunnen we onszelf enorm in ontwikkelen, en het is ook goed dat we dat doen. Werkelijke spiritualiteit is erop gericht om ontvankelijk te worden voor een hele andere dimensie, voor de verticale dimensie, die verband houdt met de eeuwige Bron waaruit alles voortkomt en waartoe alles zal terugkeren.

Wanneer in een mens het levende water uit de eeuwige Bron begint te stromen, dan verandert hij. Niet een beetje, maar fundamenteel. Hij wordt een nieuwe mens. Hij wordt getransformeerd om zelf een transformator te kunnen zijn, om goddelijke krachten verticaal te ontvangen, deze innerlijk om te zetten om ze vervolgens op een lagere frequentie horizontaal in deze wereld uit te spreiden. Die geestelijke vernieuwing van de mens vindt niet van de ene op de andere dag plaats. Daar gaat een heel proces aan vooraf.

U merkt natuurlijk dat ik hier spreek in metaforen en symbolen. Dat wordt in alle spirituele tradities gedaan. En de reden daarvoor is dat de levende ervaringen waar het om gaat niet in woorden omschreven kunnen worden. Via metaforen, symbolen en mythen kunnen we ontvankelijk worden voor de andere realiteit, voor de verticale dimensie. Het verhaal over de geboorte van Jezus is ook een mythe vol symboliek die de mens in staat stelt in contact te komen met de Heilige, de Eeuwige, de Onnoembare, de Gnosis, Tao of hoe u de Bron van alles ook maar zou willen noemen.

We kunnen pas een volledig door de geest bezielde mens zijn wanneer we op basis van een ontvankelijk hart open staan voor het mythische, voor het verstandelijke, voor het intuïtieve en voor nog andere vormen van bewustzijn die we nog niet kennen.

Waarom zou de mens een levende verbinding moeten zijn tussen hemel en aarde? Het antwoord daarop is dat dit de innerlijke opdracht is die in ieder mens besloten ligt, en dat de mens die er rijp voor is daar aan kan werken. Dat kan hij niet volledig op eigen kracht. Daar heeft hij hulp bij nodig.

Als wij ervoor kiezen de spirituele weg te gaan, is er altijd hulp voorhanden in de vorm van met name wijsheidsleraren en spirituele tradities. Zij hebben de taak de mensheid te blijven herinneren aan de innerlijke opdracht, en de kennis en de kracht die daarvoor nodig zijn vrij te maken en over te dragen.

De meeste spirituele leraren en tradities zijn nooit bekend geworden. Wel kennen we de namen van de stichters van wereldreligies zoals Krishna, Mozes, Lao Zi, Boeddha en Krishna. Het is verrassend om te ontdekken dat er bijzondere legenden zijn over de geboorte van deze grote leraren. Dat zijn geen historische beschrijvingen, maar verhalen die tot uitdrukking brengen hoe vanaf het begin al duidelijk was dat het kind zou uitgroeien tot een invloedrijke persoon die een grote spirituele opdracht zou gaan vervullen.

Mozes, de grote leider van het volk Israël, werd in een biezen mandje te vondeling gelegd aan de oever van de Nijl waar de dochter van de farao hem vond. Over de Chinese wijze Lao Zi staat geschreven dat hij geboren werd uit de linkeroksel van zijn moeder. Bij zijn geboorte had hij volgens dat verhaal al grijs haar en liep meteen weg. De geboorte van Siddharta Gautama Boeddha was volgens de legende ook een indrukwekkende gebeurtenis. Daarover lezen we bijvoorbeeld.

Alle werelden werden overvloeid van licht. De blinden werden ziende door hun verlangen de komende heerlijkheid van de heer te aanschouwen; de doven en stommen spraken met elkaar over de goede voortekenen, welke de geboorte van Boeddha aanduidden. De krommen werden recht; de lammen wandelden. Alle gevangenen werden van hun ketenen bevrijd, en de vlammen van alle oorden van de hel werden uitgeblust.

Over Krishna, die ongeveer 5000 jaar geleden leefde, kunnen we lezen dat hij uit een maagd werd geboren en dat zijn geboorte werd aangekondigd door een ster. Na zijn geboorte werd er een kindermoord bevolen om hem van de aarde te doen verdwijnen. Hij volbracht wonderbaarlijke genezingen, werd verzocht door de duivel, beleefde een verheerlijking en stortte zijn bloed voor de mensheid. Hij daalde neer in de hel, stond na zijn dood op, en voer naar de hemel.

Dit alles komt u waarschijnlijk bekend voor, ook al weet u niets van Krishna. Het leven van Krishna zoals dat wordt beschreven vertoont vele overeenkomsten met het leven van Jezus zoals wij dat kennen.

De verhalen over het leven van Krishna en Jezus kunnen niet alleen worden gelezen als geschiedschrijving, maar vooral ook als symbolische verslagen van de spirituele weg die wij als mens kunnen gaan. Zo’n spirituele weg heeft dezelfde structuur voor ieder mens, ongeachte de religie of spirituele traditie waartoe hij behoort.

Het universele karakter van de spirituele weg komt prachtig tot uitdrukking in het Aquarius Evangelie dat we als uitgangspunt hebben gekozen voor het online-programma en het boek Spirituele Kerst.

Voordat ik zo even stop met mijn verhaal om u in de gelegenheid te stellen te reageren op wat tot nu toe naar voren gebracht, wil ik eerst nog even samenvatten wat wij verstaan onder spiritualiteit.  Spiritualiteit heeft een universeel karakter en is gericht op:

  1. het persoonlijke ervaren een levende verbinding te zijn tussen het tijdelijke en het eeuwige
  2. het bevorderen van het proces van geestelijke bewustwording en vernieuwing
  3. het dagelijkse leven te leven vanuit een spirituele traditie